Bargobihttá 69-80

Čujuha ohppiidgirji siidduide 56-67

Máksit

69

a) Matti skal betale 5,5 euro.

á) Áhkku oastá guokte gáfe ja guokte jorbaláibbi/jorbboha main lea vuostá.

  1. Dat máksá ovccilogi ruvnno.
  2. Appelsiidna máksá gávcci ruvnno.
  3. Čoarvi ja káffe mákset njealljelogiovcci ruvnno.
  4. Juice ja láibi mas lea biergu, mákset golbmalogigávcci ruvnno.
  5. Deadja ja eappel mákset guoktelogiguhtta ruvnno.
  6. Deadja ja láibi mas lea monni, mákset njealljeloginjeallje ruvnno.
  7. Guokte banána ja guokte deaja mákset njealljelogi gávcci ruvnno.
  8. Guokte gáfe mákset njealljelogi ruvnno.
  9. Deadja ja gáffe mákset golbmalogigávcci ruvnno.

70

Č : Buore beaivvi!

Ž: Ipmel atti! Leago dus láibi?

Č: Jua, mus lea láibi. Varas láibi! Mielkešuhkoláde lea hálbi dál.

Ž: Dat lea buorre.

Č: Mii beivviid lea odne?

Ž: Odne lea bearjadat.

Č: Don oasttát odne šuhkoláde. Ihttin lea lávvordat. Dál lea hálbi.

71

Moai gulahalle guokte olbmo

Mii gulahallat golbma olbmo

Mun okto

Lihtit

72

Muntlig

tallerken, kniv, kniver, samekniv, gaffel, gafler, skje, skjeer,

guksi, guksier, bolle, glass, flere glass, kopp, kopper

Vearbbat

73

Muntlig.

Eksempler til det første bildet

mu luhtte hos meg

ruoktot hjem

eadni vuordá mor venter

lea vuoššan guoli har kokt fisk

luoikkahit telefovnna låne telefon

eadnái til mor

diehtá hun vet

moai vulge vi to drar

dál juo nå allerede

fargga snart

 

Vearbbat: háliidit, boradit, fertet, riŋget, vuordit, vuoššat, luoikkahit, áigut, čállit, diehtit, vázzit, leat

Eksempler til det andre bildet:

Veahkki

dán káfe denne kaffen

lea vuoššan har kokt

dieđusge selvfølgelig

dat lea den er

nu njálggat så god

láven jeg pleier

lávus i lavvoen

dollakáffe bålkaffe

buoremus best

dál lea nå er det

olgun ute

garra biegga sterk vind

nu leage ja, det er det

hirbmat čoaskkis veldig kjølig

liekkas varmt

ja go dolla lea vel og når det enda er bål

Vearbbat: vuoššat, leat, lávet, liikot, juhkat

74

Muntlig øvelse

a) oaidnit å se

Mun oainnán jeg ser

beavdi bord

beavddit flere bord

stuollu stol

stuolut flere stoler

távval tavle

oahpaheaddji lærer

oahppit elever

logi oahppi ti elever

vihtta nieidda fem jenter

vihtta bártni/gándda fem gutter

dihtor datamaskin

ruskalihtti søppelbøtte

kárta kart

láse vindu

seaidni vegg

seainnit flere vegger

láhtti gulv

dáhkki tak

Gjør det samme med ditt eget klasserom. Gjerne sammen med en annen elev og lærer. Finn ord. Skriv dem ned og tren på uttalelsen.

á) fáhcat, ullofáhcat, liidni, vuoddagat, giessangápmagat

Mánut

75

a)

1. ođđajagemánnu

3. njukčamánnu

5. miessemánnu

8. borgemánnu

10. golggotmánnu

11. skábmamánnu

á) Simla og reinkalven.

Simla føder reinkalven i reinkalvens måned.

(Mai måned kalles for reinkalvens måned)

b) miessemánnu, guovvamánnu, miessemánnu


Diftoŋggat

76

Samisk har fire diftonger: ea – ie – uo – oa

ea uttales som æ

ea

eadni (mor)

oahpaheaddji (lærer)

heasta (hest)

deadja (te)

beaivi (dag)

eahket (kveld)

leage (vær som i “vær så god”)

geassi (sommer)

leavssut (lekser)

leat (å være)

áhččebealli (stefar)

eadnebealli (stemor)

ie

biellu (bjelle)

viessu (hus)

miessi (reinkalv)

sámegiella (samisk)

rieban (rev)

Stierdná (Stjernøya)

lieđit (blomster)

viellja (bror)

uo

Suopma (Finland)

Ruošša (Russland)

suoidni (gress)

luohti (joik)

dearvvuođat (hilsen)

buorre (god)

oa

čoarvi (horn)

moai (vi to)

boađe (kom)

moai (vi to)

doai (dere to)

soai (de to)

oabbá (søster)

Čuojahit

77

Š Đ

Halo? Ánne dáppe. Halo? Dá lea Erke guhte riŋge.

Mun áiggun dien ásodaga birra jearrat.

Ásodaga?

Jua, dien mii lea láigomassii.

Oja, dien fal. Juste! Muhto son

guhte láigoha dan, ii leat ruovttus.

Mun lean álgime Sámi allaskuvlii ja

dárbbašan orrunsaji.

Don sáhtát riŋget dahje čuojahit

Sámi allaskuvlii maid.

Olu giitu. Dan mun sáhtán.

Don sáhtát maŋŋel maid riŋget.

Hui olu giitu. Mun čuojahan eahkedis.

Áibbas ortnegis. Moai gulahalle.

Giitu.

Antonymat ja synonymat

78

a) stuoris

Sámi allaskuvla lea stuoris.

čáhppes

Bieras leat čáhppes vuovttat.

boaris

Áhkku lea boaris

nieida

Nieida lea skuvllas.

váivi

Odne lea váivi.

á) lohkat

Bussevuoddji lohká ahte busse manná ihttin diibmu viđas.

mannat

Goas don manat hárjehallat odne?

Máksit

79

Eksempel.

Bovdehus

80

Mun giittán bovdehusa ovddas. Mun boađán du riegádanbeaivái duorastaga guovvamánu 9. beaivvi diibmu čiežas eahkedis.

Šaddá hui somá du riegádanbeaivvi ávvudit, Š!

Dearvvuođat Č